Ze was 24. Getrouwd in het geheim. Apothekersassistente. Schrijfster voor een Joods jongerenblad. En dan — verdwenen. Alsof ze nooit bestond. Geen foto’s. Geen archiefstukken. Geen naam op een lijst die blijft hangen. Alleen een brief. Een brief van Jetty van Thijn aan de moeder van Ruud de Graaf. En daarmee: het enige tastbare bewijs dat ze ooit leefde.
Dat is het vertrekpunt van *De Brief*, de nieuwe documentaire van Egbert-Jan Egbers. Geen bloedstollende oorlogsdrama, geen heldenverhaal met een glansrol. Nee. Dit is iets veel fragieler: een poging om iemand terug te halen uit het vergeetboek van de geschiedenis. Een vrouw die niet sneuvelde in een slag, maar in de systematische uitwissing van het Joodse leven. En dan vooral: van het vrouwelijke Joodse leven, dat zelden in beeld komt.
Egbers, langdurig NOS-man, vertrok vorig jaar na ruim veertig jaar. Niet met een plooi, maar met stilte. Een stilte die volgde op een artikel in *De Volkskrant* over grensoverschrijdend gedrag op NOS Sport. En nu? Nu komt hij terug. Niet met woede, niet met verweer — maar met een speurtocht. Van Rotterdam naar Deventer, van Twente naar Knoxville, Tennessee. Achter een vrouw die bijna niemand kent. Maar die iemand was. Die *iemand* was.
Wat volgt is inderdaad spannend. Maar niet op de manier van een thriller. Het is spannend zoals herinneren spannend is: traag, onzeker, vol gaten. Een foto? Nee. Een schoolakte? Misschien. Een getuigenis? Alstublieft. En toch: Egbers laat zien dat het mogelijk is. Dat je, met geduld en vasthoudendheid, een leven terug kunt vormen uit stof, stilte en een enkele zin.
De EO noemt het een “ontroerend detectiveverhaal”. En dat klopt. Maar het is ook een spiegel. Voor ons. Want hoeveel Jetty’s zijn er nog? Vrouwen die werden weggepoetst, niet alleen door de oorlog, maar door de tijd die daarna weigerde te luisteren? Vrouwen die geen graf hebben, geen monument, geen Wikipedia-pagina — alleen een brief.
En dan is er Egbers zelf. Die terugkomt met iets wat veel zeldzamer is dan een primeur: nederigheid. Geen preken. Geen podium. Alleen een zoektocht. En daarmee precies wat televisie op haar best is: een handreiking naar het vergeten.
Liefs, Carla
Carla’s Column | Nieuwtje? Lemme know 😘