De schreeuw in de winkel

‘Je zit zelf aan het roer.’ Alsof je in een Tesla zonder stuur zit, denkt Claes de Vreese, hoogleraar AI & Maatschappij, hardop. En terwijl hij dat zegt, schreeuwen de grote AI-bedrijven vanaf elk dak dat hun technologie gevaarlijk is, dat we alert moeten zijn, dat de menselijke regie heilig is. Alsof ze je een hamer geven en tegelijk roepen: ‘Pas op, dit kan je hersens inslaan!’ Wat we hier zien, is geen ethisch geweten. Dit is een strategisch narratief, verpakt als bezorgdheid.
De Vreese ontleedt het – fijn, academisch, met de precisie van iemand die nog nooit een investeerder in de ogen heeft gekeken tijdens een pitch. Maar ik vertel je wat hij niet durft zeggen: de alarmtoon is geen waarschuwing. Het is een verzekering. Een PR-constructie om verantwoordelijkheid te verschuiven. Want als de mens aan het roer zit, wie dan is schuldig als het misgaat? Juist. De mens. Niet de code. Niet de black box. Niet de miljarden die in de cloud verdwijnen.
De grote techbedrijven bouwen goden, en roepen dan dat je ze niet mag aanbidden. Ze verkopen je een autonome auto, en schreeuwen dat je je handen aan het stuur moet houden. Waarom? Omdat de wet dat nog eist. Omdat de publieke opinie nog geen vertrouwen heeft in een algoritme dat beslist of je levend of dood onder een trein terechtkomt. Dus spelen ze het veilig. Ze positioneren zich als dienstverlener, niet als machthebber. Slim. Schijnheilig. Maar zeer effectief voor de balans.
De Vreese denkt dat we moeten nadenken over de maatschappelijke impact. Ik denk dat we moeten kijken naar de winstlijn. Wie profiteert? Altijd hetzelfde antwoord: degenen die de technologie verkopen, terwijl ze doen alsof ze haar vijand zijn. De moderne versie van de wapenhandelaar die roept: ‘Vrede, vrede!’ terwijl hij kogels verkoopt per pallet.
Dus nee, we zitten niet aan het roer. We zitten in een schip dat al afwijkt van de koers, terwijl de kapitein zegt: ‘Jullie bepalen waar we heen gaan.’ Leuk bedacht. Maar de koers is al ingevoerd. En de motoren draaien op volle kracht.

Met zakelijke groet ,
Maurits Droogleever Fortuyn
Hoofdredacteur Redia.nl | Media Business