Woorden zijn van marktwaarde

Waar is de waarde, als de woorden geen ziel meer hebben? Dat vraagt Jan Sonneveld zich in zijn essay af — een vraag die op zich al anachronistisch klinkt in een tijd waarin elk kind op school met ChatGPT een literair betoog over ‘de ziel van taal’ kan laten schrijven. Maar Sonneveld is geen sentimentele dichter die snakt naar oude boekenlucht. Hij is een denker die de prijskaart van authenticiteit opnieuw vast probeert te stellen, in een economie van ideeën waarin de productiekosten van ‘zin’ zijn gedaald tot nul.
Stel: een AI genereert een tekst die technisch vlekkeloos is, syntactisch correct, zelfs elegant. Wie is de auteur? De ontwikkelaar van het algoritme? De prompt-schrijver? Of gewoon de klant die op ‘enter’ drukte? Nee, het is allemaal niemand — en dus niets. En in een wereld waar niemand meer eigenaar is, is ook niets nog eigendom. De markt kent geen gevoel, maar wel een grondwet: waar geen eigendom, daar geen waarde. En waar geen waarde, daar geen investering. En waar geen investering, daar geen industrie.
Zie je het probleem? De creatieve sector zit vast in een polderparadox: we willen dat alles ‘authentiek’ is, maar we betalen er niets voor. We streamen podcasts over ‘echte verhalen’, maar fluiten om auteursrechten. We roepen om ‘diepte’, maar klikken weg bij 30 seconden. Sonneveld’s essay is dan ook geen pleidooi voor nostalgie — het is een economische waarschuwing. Als woorden geen eigenaar meer hebben, dan worden ze gratis. En als ze gratis zijn, dan zijn ze niets waard. En als ze niets waard zijn, dan verdwijnt de maker.
De oplossing ligt niet in het verbieden van AI — dat is net zo zinvol als de trein tegenhouden met een paraplu. Het ligt in het herinvoeren van eigendom. Stel een heffing op AI-gegenereerde teksten, waarvan de opbrengst naar een creatief fonds gaat. Of ontwikkel een digitaal auteurschapssysteem, waarin elke zin kan worden getraceerd naar wie haar initieel bedacht. Niet uit moralisme, maar uit marktlogica. Want zonder economisch model, is kunst geen kunst — het is lucht.
De tijd van de gratis quote is voorbij. Wie woorden wil, moet betalen. Wie waarheid zoekt, moet weten wie haar bezit. Sonneveld heeft gelijk — maar niet als dichter. Als econoom.

Met zakelijke groet ,
Maurits Droogleever Fortuyn
Hoofdredacteur Redia.nl | Media Business