ChatGPT speelt nu mee

Eind augustus. Dan breekt het moment aan dat ook de Nederlandse intellectueel, van Leiden tot Leeuwarden, wordt geconfronteerd met de eerste vorm van digitale onderwerping binnen het heiligdom van de AI: advertenties in ChatGPT. Niet spectaculair, niet vernietigend, maar symptoom van een grotere ziekte: het onvermogen van techgiganten om iets zuiver intellectueels te laten bestaan zonder het te besmetten met monetaire logica.
OpenAI, ooit de ridders van het open denken, roepen nu ‘in eerste instantie geen gepersonaliseerde advertenties’. Alsof dat een geruststelling is. Alsof een anonieme banner minder vulgair is dan een gerichte. Het is de plicht van de elite om sceptisch te zijn tegenover iedere vorm van inperking van de geest – en dit is een inperking. Een subtiel geknipper van pixels dat fluistert: *je denkt vrij, maar je bent allang gemonetariseerd*.
De economische realiteit? Natuurlijk moet er geld worden verdiend. Maar waar het misgaat, is de keuze voor volume in plaats van waarde. ChatGPT is geen social media platform, het is een denkmachine. En toch kiest OpenAI voor het laagste gemeenschappelijke noemer-model: adimpressies, klikken, eCPM’s. Geen abonnementsdrang, geen premium-exclusiviteit – nee, het wordt het armlastige pad van de displayadvertentie, waarin de gebruiker wordt teruggezet tot passief slagveld.
Wat we hier zien, is geen evolutie. Het is devaluatie. Een tool die juristen, strategen, economen en schrijvers verrijkt, wordt nu opengesteld voor de grootste vloek van het digitale tijdperk: mediocratie. De middelmaat zal nu domineren, want wie betaalt, bepaalt. En wie bepaalt, domineert.
Ik verwed er een fles Chardonnay uit de Zuidas-cellar op: binnen twee jaar zijn de advertenties in ChatGPT wél gepersonaliseerd. En dan is het einde van de onbevangen dialoog definitief.

Met zakelijke groet ,
Maurits Droogleever Fortuyn
Hoofdredacteur Redia.nl | Media Business